در سالهای اوج نفوذ شبکههای غربی در دوران پهلوی دوم، باشگاه بینالمللی «لاینز» زیر پرچم اقدامات عامالمنفعه و خیریه، شبکهای وسیع از نخبگان سیاسی و اقتصادی ایران را به تسخیر خود درآورده بود.
با این حال، یک گزارش خیلی محرمانه از ساواک نشان میدهد که پوشش «غیرسیاسی» این تشکیلات، حتی برای تحلیلگران امنیتی رژیم نیز قابلباور نبوده است. این سند فاش میکند که چگونه فرماندهی آمریکایی لاینز با گنجاندن یک بند دوپهلو و خطرناک در اساسنامه خود، عملاً حق دخالت در امور داخلی کشورها و قضاوت درباره «صلاحیت حکومتها» را برای خود محفوظ نگه داشته بود.
در ادامه، متن کامل این گزارش تاریخی را از نظر میگذرانید:
از: ۲۰ ه ۴
به: ۳۲۱
شماره: ۱۱۶۱۹ / ۲۰ ه ۴
لاینز ابتدا یک فعالیت محلی و خصوصی در داخل آمریکا بود و در سال ۱۹۱۷ به علت مختصات نیکوکاری و نوعدوستی آن، که ضمناً توجه عده زیادی از خارجیان را جلب کرده بود، بهصورت اتحادیه بینالمللی درآمد.
هدفهای آن غیرسیاسی و محدود به خدمت به افراد و جامعه در رشتههای مختلف و ایجاد دوستی و اتحاد بین اعضاء است؛ معهذا عبارت «پشتیبانی از اصول حکومتهای صالح و تقویت افراد شایسته» که جزو هدفهای لاینز در اساسنامه پیوست گنجانیده شده است، جلب نظر میکند. زیرا سازمانی که جنبه غیرسیاسی دارد باید همواره مطیع قانون و پشتیبان دولت خود باشد و هدفی را دنبال نکند که برای اجرای آن ناچار از تشخیص اصول حکومتهای صالح و یا افراد شایسته گردد؛ چه این امر کاملاً سیاسی است. بهعلاوه این احتمال را بهوجود میآورد که مرکز اتحادیه بینالمللی لاینز روزی به استناد این هدف درباره حکومت یا افراد اظهارنظر کند.
در چنین مورد احتمالی، سایر اعضای لاینز جهان اگر مراتب را تأیید و یا حداقل سکوت کنند، ممکن است برخلاف مصلحت یا روش سیاسی کشور متبوع خودشان باشد و اگر اظهار مخالفت نمایند، وحدت لاینز جهانی را متزلزل میسازند. بهعلاوه، از نظر آن دسته از اعضای لاینز که موافق اظهارنظر اتحادیه بینالمللی بودهاند، پیمانشکن و مخالف لاینز معرفی خواهند شد.
مصلحت لاینز ایجاب میکند که این عبارت از هدفهای آن حذف و یا تغییر نماید. ضمناً بر طبق نوشته مطبوعات، چند ماه قبل پاکستان یکی دو سازمان منجمله لاینز و باشگاه روتاری و فعالیت ماسونها را در آن کشور منحل ساخته است و تحقیق درباره علت این تصمیم شاید مطلب تازهای را روشن سازد.
در حال حاضر آمار لاینز بینالمللی بهطور تقریب به شرح زیر است:
تعداد مناطق: ۱۴۵ (در هفتاد کشور)
تعداد باشگاهها: ۲۲,۰۰۰
تعداد اعضاء: ۸۶۰,۰۰۰
امور لاینز بینالمللی زیرنظر یک هیئتمدیره سی نفری که بیشتر آنها آمریکایی هستند اداره میشود و آقای جرج برد، اهل کشور آمریکا، رئیس هیئتمدیره است.
تشکیلات:
کشورهای کموسعت از نظر لاینز بینالمللی به یک و کشورهای وسیعتر به چند منطقه تقسیم میشوند. هر منطقه به چند ناحیه، و هر ناحیه به چند حوزه، و هر حوزه به چند باشگاه تقسیم میشود. باشگاهها کوچکترین واحد تشکیلاتی لاینز هستند و دیدار و اجتماع منظم اعضاء در جلسات ماهیانه باشگاهها صورت میگیرد. بدیهی است هیئتهای مدیره باشگاهها و مناطق در موارد لازم جلسات جداگانه دارند و کنگره سالیانه مناطق هر کشور در همان مملکت و کنگره سالیانه اتحادیه نیز در هر سال (معمولاً در آمریکا) تشکیل میشود.
نشریات:
اتحادیه بینالمللی لاینز دارای یک نشریه ماهانه به نام «لاین» است و بهجای آنکه هر منطقه به مسئولیت خود و مستقلاً دارای مجله جداگانهای باشد، روشی غیرمعمول اختیار شده است؛ به این شرح که کلیه مجلات لاینز در سراسر جهان، اگر با اجازه هیئتمدیره منتشر شده باشد، ارگان رسمی اتحادیه لاینز بینالمللی محسوب میشود. در ایران این مجله به نام «شیرنامه» منتشر میشود.
تشکیلات لاینز در ایران:
شماره ۳۵۴ از طرف لاینز بینالمللی برای مجموع تشکیلات لاینز در ایران اختصاص داده شده و معمولاً بایستی این تشکیلات تحت عنوان یک منطقه فعالیت کنند؛ ولی به علت وسعت کشور که امکان تماس اعضاء و اداره باشگاهها را در یک سطح وسیع مشکل میسازد، ایران از نظر تشکیلات لاینز به سه منطقه (الف، ب، ث) تقسیم شده که هر سه منطقه تحت همان شماره ۳۵۴ ثبت و به شرح زیر تقسیم شدهاند:
۱- منطقه ۳۵۴ الف شامل: تهران، آذربایجان شرقی و غربی، گیلان و مازندران، گرگان، کرمانشاهان و قصرشیرین، خرمآباد، سنندج، بروجرد، خراسان. (تعداد باشگاهها: ۷۲ | تعداد اعضاء: ۱۸۸۴ نفر). رئیس منطقه: دکتر اسماعیل اردلان.
۲- منطقه ۳۵۴ ب شامل: اصفهان، کرمان، زاهدان. (تعداد اعضاء: ۷۶۶ نفر). رئیس منطقه: آقای دکتر نواب.
۳- منطقه ۳۵۴ ث شامل: شیراز و اهواز. (تعداد اعضاء: ۸۶۸ نفر). رئیس منطقه: آقای مهندس خسرو هدایت (قائممقام مدیرعامل شرکت نفت).
جمع کل اعضاء: ۳,۵۱۸ نفر.
شیرمرد مهندس شریفامامی، ریاست هر سه منطقه را به عهده دارند.
شیرمرد محمد دری، دبیرکل لاینز ایران هستند.
نمودار تشکیلات لاینز ایران به شرح برگ ضمیمه و یک جلد اساسنامه و آییننامه باشگاه لاینز، به انضمام یک جلد مجله شیرنامه به پیوست ایفاد میگردد.
نظریه رهبر عملیات:
مفاد گزارش خبری فوق مورد تأیید است.